Hiện nay trên địa bàn xã Bình Minh, đang tập trung lấy nước, làm đất, và cấy lúa vụ Xuân. Ốc bươu vàng (OBV) đã phát sinh gây hại trên diện tích lúa cấy máy và lúa sạ, mật độ phổ biến 1 - 2 con/m2, nơi cao 3-5 con/m2, cục bộ trên các chân ruộng trũng, các vị trí đầu dòng dẫn nước, có nơi > 10 con/m2.
Dự kiến trong thời gian tới, OBV sẽ tiếp tục gây hại trên diện tích lúa mới cấy, gây hại nặng trên chân ruộng trũng, lưu nước, trên các ruộng đầu dòng nước, đầu cống. Để chủ động phòng trừ và hạn chế sự gây hại của OBV đối với lúa Xuân 2026, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp hướng dẫn các biện pháp phòng trừ OBV như sau:
Để diệt trừ OBV an toàn và hiệu quả, ưu tiên áp dụng các biện pháp canh tác, biện pháp thủ công trên các diện tích mật độ OBV thấp. Trên các diện tích mật độ OBV cao, để hạn chế OBV gây hại cần kết hợp cả biện pháp thủ công và hóa học để diệt trừ hiệu quả.
1. Sử dụng các biện pháp canh tác, biện pháp thủ công
- Làm đất bằng phẳng, tránh để những khu vực trũng nước trên ruộng.
- Bắt OBV và ổ trứng bằng tay, nên bắt sớm vào trước cấy 1 - 2 ngày.
- Làm rãnh thoát nước trên ruộng để thu hút OBV đến sống tập trung, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu gom bằng tay. Sử dụng bao cát, đất kéo rãnh sâu 10-15 cm trước khi cấy, tạo điều kiện thuận lợi cho điều tiết nước sau cấy và thu gom OBV.
- Đặt lưới, phên tre chặn cửa mương nước vào ruộng, ngăn OBV xâm nhập và bắt dễ dàng. Nên đặt lưới sớm ngay từ đầu vụ đến khi thu hoạch.
- Cắm các cọc ở những chỗ ngập nước, mương kênh tưới để thu hút OBV đến đẻ trứng và thu gom thuận tiện.
- Điều tiết chế độ nước bằng cách rút nước định kỳ, giữ mực nước thấp 2-3 cm nhằm hạn chế ốc di chuyển, phá hại.
- Sử dụng các loại thức ăn ưa thích của ốc là Sơ mít, lá đu đủ, lá khoai sọ, có thể bó thành bó nhỏ, hoặc rắc thành đùm đống dọc theo bờ ruộng để dẫn dụ ốc đến ăn sau đó thu gom.
- Sử dụng vôi bột để hạn chế OBV phát sinh hại lúa, liều dùng 20kg/sào. Có thể xử lý vôi kết hợp với bón lót lân vào giai đoạn chuẩn bị ruộng.
2. Biện pháp hóa học
- Những ruộng lúa có mật độ OBV cao nên sử dụng các loại thuốc hoá học. Thuốc có tác động xông hơi, vị độc, làm ức chế men hô hấp và trao đổi chất lượng cơ thể của OBV. Thuốc tiếp xúc với trứng, làm ung trứng, thối trứng, làm cho trứng không nở thành ốc con.
- Một số hoạt chất sử dụng trừ OBV như: hoạt chất Metaldehyde (thuốc Bolis 12 GB, YelloW-K 12 GB, Ốc hạt hà lan, Helix 15 GB, …), hoạt chất Niclosamide (thuốc Dioto 250EC, Snail tagold 750 WP, Molluska 700WP, Baycide 70WP), …
Một số lưu ý khi sử dụng thuốc hóa học diệt OBV:
+ Chỉ sử dụng thuốc trong danh mục thuốc được sử dụng tại Việt Nam, cần đọc kỹ và làm đúng hướng dẫn sử dụng trên bao bì; mang đầy đủ bảo hộ lao động để đảm bảo an toàn; thu gom vỏ bao bì sau sử dụng đúng nơi quy định.
+ Không dùng bừa bãi thuốc trừ OBV gần nguồn nước nuôi trồng thủy sản, vì thuốc trừ OBV có thể gây hại cho các loài thủy sinh. Cần lên bờ giữ nước cẩn thận trước khi xử lý thuốc trừ OBV.
+ Dạng bả hạt (GB) có chất dẫn dụ, không giảm hiệu lực khi trời mưa, khi mực nước trong ruộng đầy; là dạng mồi rải trên ruộng để ốc ăn rồi ngưng hoạt động nên cần rải thành đường, mảng khi mực nước thấp để ốc dễ tiếp cận.
+ Những thuốc dạng bột (WP), dạng dung dịch (EC) cần hòa tan, phun rải đều trên mặt ruộng, đảm bảo ruộng luôn đủ nước, mực nước thấp để hiệu quả trừ OBV cao.
+ Khi sử dụng các loại thuốc trừ OBV có tác động xông hơi, cần xử lý sau cấy, tuyệt đối không xử lý trước cấy gây ngộ độc cho người cấy lúa.
Trên đây là hướng dẫn biện pháp phòng trừ OBV hại lúa Xuân 2026. Trung Tâm Dịch vụ tổng hợp đề nghị các HTX Nông nghiệp, các thôn, đội sản xuất phối hợp cùng cán bộ kỹ thuật của Trung tâm tăng cường kiểm tra đồng ruộng, khuyến cáo, hướng dẫn bà con nhân dân phòng trừ OBV kịp thời, an toàn, hiệu quả./.