Hai điều thí sinh không nên bỏ qua trước kỳ thi tốt nghiệp THPT

Những ngày cận kề kỳ thi tốt nghiệp THPT luôn là khoảng thời gian nhiều trạng thái tâm lý như lo âu, căng thẳng diễn ra trong đời sống tâm lý của học sinh. Đây không chỉ là giai đoạn tích cực hoàn tất việc ôn tập mà còn là thời điểm các em đối diện với nhiều áp lực như điểm số, kỳ vọng của gia đình, áp lực đồng trang lứa...

Điều chỉnh áp lực để trở thành động lực

Về mặt tâm lý, một chút lo lắng trước kỳ thi tốt nghiệp THPT là điều bình thường vì nếu ở mức vừa phải sẽ giúp học sinh tập trung hơn, nghiêm túc hơn và chuẩn bị cẩn thận hơn. Tuy nhiên, khi lo lắng vượt quá ngưỡng, nó có thể làm giảm khả năng ghi nhớ, giảm sự tập trung và khiến các em đánh mất sự bình tĩnh khi làm bài. Vì vậy, điều quan trọng lúc này không phải là loại bỏ hoàn toàn áp lực, mà là điều chỉnh áp lực để nó trở thành động lực, không biến những lo lắng ấy thành gánh nặng tâm lý phòng thi. 

Phong độ và tâm thế rất quan trọng vào những ngày cuối trước khi đi thi, được tích lũy bằng sự tự tin, khỏe mạnh về thể chất và tinh thần, chuẩn bị kỹ năng làm bài và các vật dụng, hồ sơ cần thiết trước ngày thi.

Lưu ý sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần

Thứ nhất, giữ gìn sức khỏe vì sức khỏe thể chất là điều rất quan trọng để giúp não bộ tỉnh táo và tập trung hơn. Ở giai đoạn nước rút, nhiều học sinh thường có cảm giác "mình học chưa đủ", "mình còn nhiều lỗ hổng", "nếu vào phòng thi quên hết thì sao?", "nếu mình làm ba mẹ thất vọng thì sao?"...

Những suy nghĩ ấy khiến các em chọn cách học ngày học đêm, thậm chí sử dụng cà phê, nước tăng lực để bản thân tỉnh táo, cố gắng tận dụng từng phút cuối cùng nhưng vô tình làm cơ thể và tinh thần bị quá tải. Trạng thái thiếu ngủ, nhiều suy nghĩ tiêu cực kéo theo khiến các em lo âu, căng thẳng hơn nữa, khi đó càng học càng thấy rối dẫn đến nguy cơ kiệt sức trước ngày thi.

Học sinh cần nhận thức đây không còn là thời điểm học thêm quá nhiều nội dung mới hay cố gắng "nhồi nhét" kiến thức. Các em nên hệ thống hóa lại những gì đã học, rà soát những nội dung trọng tâm, công thức quan trọng, những dạng bài thường gặp và điều chỉnh lỗi sai mình hay mắc phải. Khi ôn tập có trọng tâm, các em sẽ cảm thấy mình kiểm soát được việc học, từ đó tâm lý cũng ổn định hơn.

Các em nên chia thời gian học thành những phiên ngắn, có nghỉ giữa giờ, ví dụ sau khoảng 25 đến 45 phút học tập trung, hãy cho não bộ nghỉ vài phút bằng cách đứng dậy vận động nhẹ, uống nước, hít thở sâu hoặc đi lại trong nhà. Nghỉ ngơi trong giai đoạn này không phải là lãng phí thời gian mà là cần thiết để giúp não bộ phục hồi, sắp xếp lại thông tin và học hiệu quả hơn. Bên cạnh việc kết hợp giữa ôn tập và thư giãn thì cần quan tâm đến giấc ngủ, thiếu ngủ khiến não bộ giảm khả năng tập trung, phản xạ chậm hơn và dễ quên hơn.

Trước kỳ thi, các em nên duy trì giờ ngủ tương đối ổn định, tránh thức quá khuya, đặc biệt là trong một hai ngày sát kỳ thi. Một cơ thể mệt mỏi rất khó tạo ra một bài làm tốt, dù trước đó các em đã chuẩn bị nhiều đến đâu. Song song đó, các em cần duy trì sinh hoạt điều độ: ăn những món quen thuộc, dễ tiêu; uống đủ nước; vận động nhẹ; hạn chế dùng điện thoại quá nhiều trước khi ngủ và tránh đọc những thông tin khiến mình thêm hoang mang.

Thứ hai, về sức khỏe tinh thần, học sinh cần học cách nhận diện trạng thái tâm lý của mình. Nếu cảm thấy đang quá tải cảm xúc hãy thực hành công thức: tạm thời ngưng lại việc đang học, hít thở sâu, gọi tên cảm xúc, tự trấn an mình bằng cách suy nghĩ tích cực hơn. 

Chẳng hạn, khi cảm thấy hoang mang, em có thể dừng lại việc ôn tập một chút, đặt tay lên bụng, hít vào 4 giây, giữ 2 giây và thở ra thật chậm trong 6 giây. Mỗi hơi thở ra là một lần em gửi tín hiệu cho cơ thể rằng: mình đang bình tĩnh lại, mình vẫn kiểm soát được và tự nói: "Mình đang lo lắng nhưng mình không để nỗi lo điều khiển mình. Mình đã học rất chăm chỉ và có thể làm được". Những câu tự nhắc tích cực như vậy có tác dụng nâng đỡ tinh thần rất lớn. Em hãy mạnh dạn chia sẻ cảm xúc với thầy cô, ba mẹ, người mà em tin cậy để được giải tỏa và được nâng đỡ, đừng cố kìm nén những bất an trong lòng.

Khi đã nỗ lực trong suốt chặng đường dài, những ngày cuối không phải để tự làm mình kiệt sức mà hãy chăm sóc tốt hơn nữa thể chất lẫn tinh thần để có phong độ tốt nhất. Các em hãy bước vào kỳ thi với tâm thế và suy nghĩ mình sẽ làm tốt nhất trong khả năng của mình. Và dù kết quả thế nào, điều quan trọng nhất là các em đã học được cách đi qua áp lực bằng sự trưởng thành, trách nhiệm và bản lĩnh của chính mình.