Di tích Đình (Đền) Nội Bình Đà đã được Nhà nước xếp hạng Di tích cấp quốc gia năm 1985 và tiếp tục được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa quốc gia năm 1991. Theo truyền thuyết dân gian lưu truyền qua nhiều thế hệ, nơi đây gắn liền với câu chuyện về Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, nở thành một trăm người con - khởi nguồn của cộng đồng Bách Việt. Sau khi năm mươi người con theo mẹ lên núi, năm mươi người theo cha xuống biển, khi đến vùng đất Bảo Đà, nhận thấy thế đất đẹp với địa thế "lục long chiêu hội, lưỡng phương giao phi", sông nước uốn quanh, gò đồi mang dáng rồng chầu, hổ phục, Lạc Long Quân đã chọn nơi đây làm điểm dừng chân dựng nghiệp. Tại vùng đất phì nhiêu này, theo truyền tụng, Quốc Tổ đã dạy dân trồng lúa, trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải, lấn biển khai hoang, làm nhà, diệt trừ thú dữ, mở mang bờ cõi. Nhờ đó, vùng đất Cổ Nội nhanh chóng trở nên trù phú, thu hút cư dân khắp nơi về sinh cơ lập nghiệp, hình thành nên những làng xóm đầu tiên của cư dân vùng châu thổ sông Hồng.
Sau khi Quốc Tổ hóa về trời, nhân dân địa phương đã an táng ngài tại gò Tam Thai (Ba Gò) thuộc đất Bảo Đà. Để tưởng nhớ công đức của vị thủy tổ, người dân lập Đình (Đền) Nội Bình Đà làm nơi thờ phụng, tôn vinh với bức đại tự trang trọng "Vi Bách Việt tổ" – Khẳng định ý nghĩa thiêng liêng: Quốc Tổ của muôn dân Bách Việt.
Theo các thần tích và tư liệu lịch sử còn lưu giữ, trong suốt nhiều thế kỷ, 16 vị vua thuộc các triều đại phong kiến Việt Nam đã từng về Bình Đà dâng lễ Quốc Tổ. Di tích hiện còn bảo tồn 16 đạo sắc phong suy tôn Lạc Long Quân là "Khai quốc thần", một phần hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Đây là những tư liệu quý khẳng định vị thế đặc biệt của Bình Đà trong hệ thống tín ngưỡng thờ Quốc Tổ của người Việt.
Bên cạnh giá trị lịch sử, Đình (Đền) Nội Bình Đà còn lưu giữ nhiều cổ vật quý hiếm. Nổi bật là bức phù điêu gỗ sơn son thếp vàng có niên đại gần một thiên niên kỷ, được chạm khắc tinh xảo và còn bảo tồn khá nguyên vẹn. Bức phù điêu khắc họa hình tượng Quốc Tổ Lạc Long Quân đội mũ bình thiên, mặc áo hoàng bào, cùng các lạc hầu, lạc tướng của triều đình Lạc Việt tham dự hội đua thuyền trên dòng Đỗ Động Giang. Đây là một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, phản ánh đời sống văn hóa – tín ngưỡng của cư dân Việt cổ. Với giá trị đặc biệt ấy, hiện vật này đã được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2015.
Gắn liền với quần thể di tích Đình (Đền) Nội và Đình Ngoại Bình Đà là Lễ hội Bình Đà, được tổ chức từ ngày 26 tháng Hai đến ngày 6 tháng Ba âm lịch hằng năm. Trong đó, ngày 26/2 âm lịch là ngày giỗ Đức Linh Lang Đại Vương, còn ngày 6/3 âm lịch là ngày giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân, cũng là ngày chính hội.
Lễ hội Bình Đà mang đậm màu sắc tín ngưỡng thờ Quốc Tổ với hệ thống nghi lễ trang nghiêm, cổ kính được bảo tồn qua nhiều thế hệ. Các nghi thức rước, tế, dâng hương cùng nhiều hoạt động văn hóa dân gian truyền thống được thực hành theo những quy chuẩn chặt chẽ đã tồn tại hàng nghìn năm. Đây không chỉ là dịp để người dân địa phương tri ân công đức tổ tiên mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, nơi kết tinh đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam.
Với những giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng đặc sắc, ngày 01/4/2014, Lễ hội Bình Đà đã được Nhà nước công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Đây cũng là lễ hội văn hóa phi vật thể cấp quốc gia đầu tiên của thành phố Hà Nội, khẳng định vị trí đặc biệt của Bình Đà trong kho tàng di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội.
Cùng với quá trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản, Lễ hội Bình Đà không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng truyền thống của cộng đồng cư dân địa phương mà còn trở thành điểm đến văn hóa - lịch sử đặc sắc của Thủ đô. Trong dòng chảy phát triển của Hà Nội ngàn năm văn hiến, Bình Đà vẫn lặng lẽ gìn giữ những giá trị cội nguồn thiêng liêng, góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa Việt và nhắc nhớ mỗi người con đất Việt về nguồn gốc "con Rồng cháu Tiên".
Năm 2026, Lễ hội Bình Đà sẽ được tổ chức với quy mô cấp xã tại quần thể di tích Đền Nội Bình Đà và Đình Ngoại Bình Đà, diễn ra từ ngày 20 đến 22/4/2026 (tức ngày 4-6 tháng Ba năm Bính Ngọ), trong đó lễ khai hội được tổ chức vào tối 19/4/2026. Trước đó, Tuần văn hóa cội nguồn Bình Đà sẽ diễn ra từ 13 đến 19/4/2026 (tức ngày 26 tháng Hai đến mùng 3 tháng Ba âm lịch), mở đầu cho chuỗi hoạt động văn hóa – du lịch đặc sắc của địa phương.
Bên cạnh phần lễ trang nghiêm được tổ chức theo nghi thức cổ truyền tại di tích, phần hội năm nay dự kiến có nhiều hoạt động phong phú như: liên hoan lân – sư – rồng, biểu diễn trống hội, trưng bày không gian làng nghề pháo cổ truyền Bình Đà, hội chợ giới thiệu sản phẩm làng nghề, trưng bày sinh vật cảnh, thi đấu thể thao và các trò chơi dân gian. Đặc biệt, nhiều hoạt động mới sẽ được tổ chức nhằm quảng bá hình ảnh lễ hội và di tích như thả khinh khí cầu mang biểu tượng lễ hội, xây dựng các video quảng bá trên các nền tảng số, tổ chức họp báo giới thiệu lễ hội, biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp và liên hoan văn nghệ quần chúng.
Với sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và các hoạt động văn hóa – du lịch hiện đại, Lễ hội Bình Đà năm 2026 hứa hẹn tiếp tục lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của vùng đất linh thiêng gắn với Quốc Tổ, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Bình Minh đến đông đảo du khách trong và ngoài Thủ đô./.