Người dân có thể tra cứu thông tin đại biểu ứng cử trên VNeID

Kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được xác định là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng, diễn ra trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh cải cách thể chế, tinh gọn bộ máy và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.

Những sửa đổi của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2025 cùng với yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp đã tạo nên nhiều điểm mới mang tính hệ thống, tác động trực tiếp đến cách thức tổ chức bầu cử, quản trị dữ liệu cử tri cũng như phương thức tiếp cận thông tin của người dân.

Theo TS Nguyễn Hải Long – Vụ trưởng Vụ Công tác đại biểu, Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội cho biết: Điểm nổi bật nhất của kỳ bầu cử lần này là sự kết hợp giữa cải cách thể chế, đổi mới tổ chức bộ máy và ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ quy trình bầu cử.

Thứ nhất, rút ngắn thời gian và tối ưu quy trình tổ chức bầu cử. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2025 về cơ bản giữ ổn định khung quy trình bầu cử, song điều chỉnh thời gian giữa các bước theo hướng rút ngắn đáng kể. Điều này giúp nâng cao hiệu quả tổ chức, giảm chi phí xã hội nhưng vẫn bảo đảm tính chặt chẽ, minh bạch và đúng pháp luật.

Thứ hai, thích ứng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc không còn cấp huyện đặt ra yêu cầu mới trong tổ chức bầu cử. Nhiều nhiệm vụ trước đây triển khai qua cấp huyện nay được thực hiện trực tiếp từ cấp tỉnh xuống cấp xã, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ hơn giữa các cấp chính quyền.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình bầu cử. Lần đầu tiên, hồ sơ đăng ký ứng cử có thể thực hiện trực tuyến song song với hồ sơ giấy. Nhiều dữ liệu bầu cử được công khai trên cổng thông tin điện tử, giúp cử tri tiếp cận thông tin nhanh chóng, minh bạch.

“Đặc biệt, danh sách cử tri được xây dựng trên cơ sở dữ liệu căn cước công dân, góp phần hạn chế trùng lặp, bỏ sót, nâng cao độ chính xác so với phương thức rà soát thủ công trước đây”- TS. Nguyễn Hải Long nhấn mạnh.

TS. Nguyễn Hải Long cho biết, người dân có thể tra cứu thông tin bầu cử qua ứng dụng định danh điện tử (VneID) bao gồm danh sách ứng cử viên, địa điểm, thời gian bỏ phiếu... Đây là bước tiến quan trọng trong xây dựng chính phủ số và công dân số.

Phân cấp rõ thẩm quyền trong mô hình chính quyền hai cấp

Phân tích và làm rõ thêm về những điểm mới, nổi bật của kỳ bầu cử sắp diễn ra, bà Đinh Thị Mai – Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết, kỳ bầu cử lần này rút ngắn đáng kể thời gian tổ chức so với các nhiệm kỳ trước.

Cụ thể, thời điểm bầu cử diễn ra vào ngày 15/3/2026, sớm hơn khoảng 2 tháng so với thông lệ của các kỳ bầu cử trước; thời gian từ khi kết thúc nhận hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử được rút từ khoảng 70 ngày xuống còn 42 ngày.

 “Một điểm mới đáng chú ý là điều chỉnh thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử. Trong mô hình mới, UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã giữ vai trò chủ đạo, trong đó cấp xã là chủ thể trực tiếp xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử tại cơ sở. Điều này giúp rút ngắn quy trình trung gian, tăng tính chủ động và phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại”- bà Đinh Thị Mai cho hay. Đặc biệt, bà nhấn mạnh một điểm sửa đổi rất quan trọng của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND bổ sung cơ chế để Hội đồng Bầu cử quốc gia chủ động điều chỉnh thời gian và hướng dẫn tổ chức phụ trách bầu cử khi phát sinh tình huống thực tế nhằm bảo đảm tiến độ và hiệu quả tổ chức. “Đây là cơ chế cần thiết, bởi thực tiễn bầu cử luôn có những vấn đề phát sinh, nếu mọi việc đều phải xin ý kiến qua nhiều cấp sẽ gây khó khăn, ảnh hưởng tiến độ. Vì vậy, cơ chế chủ động cho Hội đồng Bầu cử quốc gia là một bước hoàn thiện quan trọng và cần được báo chí phân tích, làm rõ để người dân hiểu”- bà Mai nhấn mạnh. Theo bà Đinh Thị Mai, Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 16/5/2025 của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã nêu rõ: Kiên quyết không giới thiệu những trường hợp đang bị thanh tra, kiểm tra có dấu hiệu vi phạm, đã bị cơ quan có thẩm quyền kết luận không trung thực, người đứng đầu cơ quan, đơn vị để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, lãng phí hoặc mất đoàn kết nghiêm trọng; người có biểu hiện cơ hội chính trị… Do vậy, các cơ quan báo chí, truyền thông cần phải tuyên truyền mạnh mẽ, góp phần “soi chiếu” tiêu chuẩn để nhân dân giám sát.Song song, cơ cấu đại biểu tiếp tục được điều chỉnh theo hướng tăng đại biểu chuyên trách, bảo đảm cân đối giữa các lĩnh vực, thành phần xã hội, thế hệ và giới.